Από το Κανάλι 1 και την «Ελεύθερη Τηλεόραση Πειραιά» μέχρι το Magic Πειραιά, το TV Πειραιάς και τον Atlantis – η πόλη είχε κάποτε τη δική της ξεχωριστή ραδιοτηλεοπτική σκηνή.
Σήμερα, όταν μιλάμε για μεγάλα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά μέσα της Αττικής, το μυαλό πηγαίνει κυρίως στην Αθήνα. Υπήρξε όμως μια εποχή, ιδιαίτερα από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 έως και τη δεκαετία του 1990, κατά την οποία ο Πειραιάς είχε έντονη και αυτόνομη παρουσία στα ερτζιανά και στην τηλεόραση.
Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια εμφανίστηκαν στην πόλη δημοτικό ραδιόφωνο, εκκλησιαστικός σταθμός, ένα πρωτοποριακό τηλεοπτικό εγχείρημα, ιδιωτικά τοπικά κανάλια αλλά και μουσικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή.
Κανάλι 1: ο Πειραιάς μπαίνει στην εποχή της ελεύθερης ραδιοφωνίας
Το Κανάλι 1 του Πειραιά ανήκει στους ιστορικότερους δημοτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς της χώρας.
Η πρώτη περίοδος λειτουργίας του ξεκίνησε το 1987, μέσα από το τότε Δημαρχείο του Πειραιά στην πλατεία Κοραή. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του ίδιου του σταθμού, οι πρώτες δοκιμαστικές εκπομπές έγιναν τον Μάιο του 1987 και μέσα στο καλοκαίρι άρχισε η κανονική λειτουργία του.
Το Κανάλι 1 αποτέλεσε για πολλά χρόνια μια από τις χαρακτηριστικές «φωνές» της πόλης, με ενημέρωση, πολιτισμό, αθλητισμό και εκπομπές που έδιναν ιδιαίτερη βαρύτητα στον Πειραιά.
Ο σταθμός λειτουργεί μέχρι σήμερα ως Κανάλι 1 90,4, με τις εγκαταστάσεις του πλέον στην Ευριπίδου 79.
1988: η Πειραϊκή Εκκλησία βγαίνει στον αέρα
Μόλις έναν χρόνο αργότερα, στις 30 Οκτωβρίου 1988, ξεκίνησε να εκπέμπει η Πειραϊκή Εκκλησία 91,2 FM, ο ραδιοφωνικός σταθμός της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς.
Η ίδια η Μητρόπολη τον χαρακτηρίζει ως τον πρώτο εκκλησιαστικό ραδιοφωνικό σταθμό της χώρας, ενώ σε επετειακή αναφορά της κάνει λόγο ακόμη και για τον πρώτο ορθόδοξο ραδιοφωνικό σταθμό διεθνώς.
Έτσι, στα τέλη του 1988 ο Πειραιάς είχε ήδη δύο εντελώς διαφορετικές αλλά ισχυρές ραδιοφωνικές παρουσίες: το δημοτικό Κανάλι 1 και την Πειραϊκή Εκκλησία.
TV Plus Πειραιάς: όταν ο Πειραιάς πρωτοπορούσε στην τηλεόραση
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η εξέλιξη στην τηλεόραση.
Το TV Plus Πειραιάς, που συνδέθηκε με τον Δήμο Πειραιά, εμφανίστηκε δοκιμαστικά το φθινόπωρο του 1988, σε μια εποχή κατά την οποία η ιδιωτική τηλεόραση δεν είχε ακόμη θεσμοθετηθεί στην Ελλάδα.
Στις παλιές καταγραφές εμφανίζεται και ως «Ελεύθερη Τηλεόραση του Δήμου Πειραιά». Υπάρχει μάλιστα καταγεγραμμένη εκπομπή στις 2 Δεκεμβρίου 1988, ενώ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς εκείνης της χρονιάς στην οθόνη εμφανιζόταν η ένδειξη «ΔΗΜΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ».
Το TV Plus θεωρείται το πρώτο ελληνικό συνδρομητικό τηλεοπτικό εγχείρημα και μία από τις πρώτες μη κρατικές τηλεοπτικές εκπομπές στην Αττική. Το πρόγραμμά του βασιζόταν κυρίως σε ταινίες και για τη συνδρομητική υπηρεσία χρησιμοποιούνταν αποκωδικοποιητής.
Η ιστορία του υπήρξε σχετικά σύντομη, όμως η σημασία του ήταν μεγάλη: ο Πειραιάς είχε μπει στην τηλεοπτική εποχή πριν ακόμη εμφανιστούν τα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια που γνωρίσαμε από το 1989 και μετά.
TV Magic – Magic Πειραιά: ένα κανάλι που ταυτίστηκε με την πόλη
Στη δεκαετία του 1990 εμφανίζεται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τηλεοπτικά ονόματα της εποχής: το TV Magic.
Το κανάλι είχε ξεκινήσει ως TVM και το 1993 μετέφερε τις εγκαταστάσεις του στον Πειραιά. Το 1995 πήρε μάλιστα το όνομα Magic Πειραιά.
Σε επίσημη καταγραφή τηλεοπτικών σταθμών συναντάμε το MAGIC ΠΕΙΡΑΙΑ με ιδιοκτήτρια τη «Ραδιοτηλεοπτική Προβολή Α.Ε.» και διεύθυνση:
34ου Συντάγματος Πεζικού 17, Πειραιάς.
Το πρόγραμμά του πέρασε από διάφορες φάσεις, από μουσικά βίντεο και τηλεπωλήσεις μέχρι ενημερωτικές και αθλητικές εκπομπές. Αργότερα το όνομα «Πειραιάς» αφαιρέθηκε, το Magic συνέχισε την πορεία του και, ύστερα από αλλεπάλληλες μεταβολές, η συγκεκριμένη τηλεοπτική διαδρομή έφθασε στα χρόνια του Sport TV και του Action 24.
Για όσους έζησαν τον πειραϊκό τηλεοπτικό χάρτη των ’90s, πάντως, το Magic Πειραιά παραμένει ένα από τα ονόματα που δύσκολα ξεχνιούνται.
TV Πειραιάς: από την Κουντουριώτου στο Smart, το MTV και το Rise
Λιγότερο γνωστή σήμερα, αλλά εξίσου ενδιαφέρουσα, είναι η ιστορία του TV ΠΕΙΡΑΙΑΣ.
Σε επίσημη καταγραφή εμφανίζεται ως τηλεοπτικός σταθμός της εταιρείας «ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Α.Ε.», με εγκαταστάσεις στην:
Κουντουριώτου 134, Πειραιάς.
Η συγκεκριμένη τηλεοπτική άδεια είχε μια αξιοσημείωτη συνέχεια. Από το TV Πειραιάς προέκυψε αργότερα το Smart TV, στη συνέχεια το MTV Greece και κατόπιν το Rise.
Η συνέχεια αυτή δεν αποτελεί απλώς προφορική ανάμνηση: καταγράφεται και στα αρχεία του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. Ήδη σε απόφαση του ΕΣΡ για το Smart TV αναφέρεται ρητά ότι ο σταθμός είχε προηγουμένως τον διακριτικό τίτλο TV ΠΕΙΡΑΙΑΣ, ενώ στο μητρώο του RISE εμφανίζονται ως προηγούμενες ονομασίες το MTV Greece και το Smart TV.
Ακόμη και σήμερα, η εταιρική επωνυμία «Ραδιοτηλεόραση Πειραιάς Α.Ε.» εξακολουθεί να εμφανίζεται στην ταυτότητα του Rise TV, παρότι η φυσική έδρα έχει εδώ και χρόνια μεταφερθεί εκτός Πειραιά.
Atlantis FM: το rock ραδιόφωνο του Πειραιά
Μια διαφορετική σελίδα της πειραϊκής ραδιοφωνικής ιστορίας ήταν ο Atlantis FM 105,2.
Για πολλά χρόνια ο Atlantis συνδέθηκε ιδιαίτερα με το rock και alternative κοινό της Αθήνας και του Πειραιά. Σε παλιές αλλά και μεταγενέστερες καταχωρίσεις του σταθμού αναφέρεται ως διεύθυνση:
Αγίου Κωνσταντίνου 11, Πειραιάς.
Ο Atlantis ανήκει στα ονόματα που πολλοί ακροατές των δεκαετιών του 1990 και του 2000 εξακολουθούν να συνδέουν με μια πολύ διαφορετική εποχή των FM, όταν δεκάδες σταθμοί είχαν έντονα προσωπικό χαρακτήρα και μικρότερα, τοπικά στούντιο.
Κανάλι 107 και Μανία FM: δύο σχεδόν ξεχασμένες πειραϊκές φωνές
Υπάρχουν όμως και σταθμοί για τους οποίους σήμερα έχει διασωθεί πολύ λιγότερο υλικό.
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ντοκουμέντο του 1995 αναφέρεται στα «ραδιοτηλεοπτικά μέσα της πόλης» και κατονομάζει μαζί το TV Magic, το Κανάλι 107, το Μανία FM και τον Atlantis FM, οι οποίοι συμμετείχαν σε εκδήλωση βράβευσης προσωπικοτήτων του Πειραιά στο Δημοτικό Θέατρο.
Για το Κανάλι 107 υπάρχει ακόμη παλαιότερη μαρτυρία: το 1987 λειτουργούσε από τον λόφο του Βώκου στην Κοκκινιά και φιλοξενούσε ακόμη και ζωντανές ρεμπέτικες εκπομπές με ορχήστρα μέσα στο στούντιο.
Επειδή όμως το συγκεκριμένο στούντιο βρισκόταν στη σημερινή Νίκαια και όχι στα διοικητικά όρια του Δήμου Πειραιά, είναι πιο σωστό να το εντάξουμε στην ευρύτερη ραδιοφωνική ιστορία του Πειραιά και όχι στους σταθμούς που είχαν αυστηρά έδρα μέσα στην πόλη.
Και το «Ράδιο 5» της Β΄ Πειραιά
Στην ίδια κατηγορία ανήκει και το ιστορικό Ράδιο 5 στους 94,4 FM, το οποίο δημιουργήθηκε από πέντε δήμους της ευρύτερης περιοχής του Πειραιά.
Σύμφωνα με τις καταγραφές της εποχής, ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1988, ενώ τα στούντιό του βρίσκονταν στο Κερατσίνι, στη συμβολή Μικράς Ασίας και Παπαναστασίου.
Δεν ήταν λοιπόν σταθμός του Δήμου Πειραιά, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της ελεύθερης ραδιοφωνίας στην ευρύτερη περιοχή.
Ο Πειραιάς εξακολουθεί να έχει ισχυρή παρουσία στα ΜΜΕ
Η ιστορία των ραδιοτηλεοπτικών μέσων στον Πειραιά δεν τελείωσε με τα ’90s.
Το Κανάλι 1 και η Πειραϊκή Εκκλησία συνεχίζουν να εκπέμπουν, ενώ στον Πειραιά έχει σήμερα την έδρα του και ο Παραπολιτικά 90,1, στην Ιάσονος 2.
Και βέβαια στο Νέο Φάληρο, εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Πειραιά, βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του ΣΚΑΪ, στην Εθνάρχου Μακαρίου και Φαληρέως 2. Η συγκεκριμένη διεύθυνση αναφέρεται τόσο στην επίσημη ιστοσελίδα της τηλεόρασης όσο και στον ΣΚΑΪ 100,3 και στο Μητρώο Ηλεκτρονικού Τύπου.
Έτσι, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την πρώτη μεγάλη άνθηση της ελεύθερης ραδιοφωνίας, ο Πειραιάς εξακολουθεί να αποτελεί έδρα σημαντικών ελληνικών μέσων ενημέρωσης.
Μια ξεχασμένη πλευρά της ιστορίας του Πειραιά
Κοιτάζοντας σήμερα αυτή την ιστορία, εντυπωσιάζει πόσα διαφορετικά μέσα πέρασαν από λίγα μόλις τετράγωνα της πόλης.
Πλατεία Κοραή, Κουντουριώτου 134, 34ου Συντάγματος Πεζικού 17, Αγίου Κωνσταντίνου 11, Νέο Φάληρο.
Διευθύνσεις που για τον σημερινό περαστικό μπορεί να μη σημαίνουν τίποτα ιδιαίτερο, κάποτε όμως φιλοξενούσαν μικρόφωνα, κονσόλες, κάμερες και τηλεοπτικά στούντιο από τα οποία εξέπεμπε ο Πειραιάς σε ολόκληρη την Αττική.
Και ίσως αυτή να είναι μια από τις λιγότερο γνωστές πτυχές της νεότερης ιστορίας της πόλης: ο Πειραιάς δεν παρακολουθούσε απλώς την έκρηξη της ελεύθερης ραδιοφωνίας και της ιδιωτικής τηλεόρασης. Σε αρκετές περιπτώσεις βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της.
