Περισσότερα από 30 χρόνια μελετών, εξαγγελιών και διαφορετικών σχεδίων για ένα από τα σημαντικότερα αναξιοποίητα ακίνητα στο κέντρο του Πειραιά. Από αγορά τροφίμων και Μουσείο Μεταφορών μέχρι επισκευαστική βάση, parking, καταστήματα και ξενοδοχειακή αξιοποίηση. Και το 2026 η συζήτηση ξεκινά – ξανά – από την Ιπποδάμεια Αγορά.
Υπάρχουν έργα στον Πειραιά που χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να γίνουν πραγματικότητα. Ο Πύργος του Πειραιά είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα.
Υπάρχει όμως και ένα σχέδιο που μοιάζει να διεκδικεί έναν διαφορετικό τίτλο: εκείνον του σύγχρονου «Γιοφυριού της Άρτας» του Πειραιά.
Η Ιπποδάμεια Αγορά Τροφίμων.
Μια ιδέα που συζητείται επί δεκαετίες, έχει υποστηριχθεί κατά καιρούς από τον Δήμο, την Περιφέρεια, επιμελητήρια και εμπορικούς φορείς, έφτασε μέχρι το σημείο να συμφωνηθεί η παραχώρηση χώρου και η εκπόνηση μελετών, αλλά εξακολουθεί το 2026 να αναζητά τον δρόμο προς την υλοποίηση.
Και η ιστορία της είναι πολύ παλαιότερη απ’ όσο πιθανόν θυμούνται οι περισσότεροι.
Οι πρώτες κινήσεις ξεκίνησαν το 1990
Η σύγχρονη ιδέα για μια οργανωμένη Κεντρική Αγορά στον Πειραιά καταγράφεται ήδη από το 1990.
Ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς είχε τότε απευθυνθεί στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς για την εκπόνηση οικονομοτεχνικής μελέτης σκοπιμότητας, ενώ τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, μετά από συνάντηση με τη διοίκηση του ΟΣΕ, πρότεινε τη δημιουργία Κεντρικής Αγοράς σε συνεργασία με τον Δήμο.
Το 1993 το Πανεπιστήμιο Πειραιώς ολοκλήρωσε τη σχετική μελέτη με τίτλο «Ιπποδάμεια Αγορά».
Δηλαδή, από τις πρώτες επίσημες ενέργειες έχουν ήδη περάσει 36 χρόνια.
Αρχικά, πάντως, η συζήτηση δεν είχε «κλειδώσει» στο παλιό αμαξοστάσιο των ΗΣΑΠ που σήμερα συνδέουμε με την Ιπποδάμεια Αγορά. Η επιλογή του συγκεκριμένου ακινήτου ήρθε αργότερα.
Ένα ακίνητο, πολλές διαφορετικές ιδέες
Το παλιό αμαξοστάσιο στην περιοχή της Ιπποδαμείας αποτελεί μέρος της μεγάλης περιουσίας των πρώην ΗΣΑΠ – σήμερα ΣΤΑΣΥ – δίπλα στον κεντρικό συγκοινωνιακό κόμβο του Πειραιά.
Και όλα αυτά τα χρόνια μόνο μία χρήση δεν έχει συζητηθεί για την περιοχή.
Το 2007, επί δημαρχίας Παναγιώτη Φασούλα, είχε προταθεί σύμφωνα με δημοσιεύματα η εγκατάσταση εκεί του Εθνικού Μουσείου Μεταφορών. Η πρόταση δεν προχώρησε.
Έναν χρόνο αργότερα, όμως, παρουσιάστηκε ένα πολύ μεγαλύτερο σχέδιο.
Το σχέδιο Χατζηδάκη των 120 εκατ. ευρώ
Τον Νοέμβριο του 2008, ο τότε υπουργός Μεταφορών Κωστής Χατζηδάκης παρουσίασε επισήμως σχέδιο για τη συνολική ανάπλαση έκτασης περίπου 35 στρεμμάτων των ΗΣΑΠ στον Πειραιά, μεταξύ των οδών Καλλιμασιώτη, Κόνωνος, Ρετσίνα, Αλιπέδου και της πλατείας Οδησσού.
Το project προέβλεπε τη δημιουργία νέας Τεχνικής Επισκευαστικής Βάσης των ΗΣΑΠ, ενώ στους υπερκείμενους χώρους προβλεπόταν αξιοποίηση για στάθμευση και εμπορικές χρήσεις.
Ο προϋπολογισμός υπολογιζόταν στα 120 εκατ. ευρώ, το έργο σχεδιαζόταν μέσω ΣΔΙΤ, η μελέτη είχε – σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση – ολοκληρωθεί και είχε παρουσιαστεί ακόμη και μακέτα.
Δεν έγινε ποτέ.
Και μετά ήρθε ξανά η Ιπποδάμεια
Τα επόμενα χρόνια η παλιά ιδέα της Κεντρικής Αγοράς επανήλθε.
Από το 2016 άρχισε να προωθείται πλέον συγκεκριμένα η αξιοποίηση του παλιού αμαξοστασίου των λεωφορείων των ΗΣΑΠ στην πλατεία Ιπποδαμείας για τη δημιουργία σύγχρονης κλειστής αγοράς τροφίμων.
Το 2018 το σχέδιο έδειχνε περισσότερο ώριμο από ποτέ.
Ο Οργανισμός Κεντρικών Αγορών και Αλιείας ανέφερε ότι είχε οριστικοποιηθεί η απόφαση για τη διαμόρφωση και λειτουργία της Ιπποδάμειας Αγοράς στο παλιό αμαξοστάσιο και ότι ο ΟΚΑΑ είχε αναλάβει τη σχετική μελέτη.
Σύμφωνα με τις τότε ανακοινώσεις, είχε υπάρξει συμφωνία για την παραχώρηση του χώρου από τη ΣΤΑΣΥ, το Υπερταμείο και τα συναρμόδια υπουργεία και προβλεπόταν η ολοκλήρωση των πρώτων μελετών μέσα σε δύο μήνες.
Οι ανακοινώσεις εκείνης της εποχής ήταν μάλιστα εξαιρετικά αισιόδοξες. Ο ΟΚΑΑ μιλούσε για έργο που θα προχωρούσε «πολύ γρήγορα», ενώ σε μεταγενέστερη παρουσίασή του γινόταν λόγος ακόμη και για υλοποίηση το δεύτερο εξάμηνο του 2021.
Το 2021, όμως, πέρασε.
Και η αγορά δεν έγινε.
Από τα τρόφιμα… στα καταστήματα και τα ξενοδοχεία
Στο μεταξύ άρχισαν να εμφανίζονται ξανά διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης της ευρύτερης περιουσίας της ΣΤΑΣΥ στον Πειραιά.
Ήδη το 2019 είχε προκηρυχθεί μελέτη αξιοποίησης των ακινήτων της ΣΤΑΣΥ, στην οποία περιλαμβανόταν η μεγάλη οικοπεδική έκταση δίπλα στον σταθμό του Πειραιά.
Το 2020 δημοσιεύματα ανέφεραν σχέδιο αναβάθμισης της επισκευαστικής βάσης και εμπορικής αξιοποίησης με γραφεία και καταστήματα, ενώ εξεταζόταν ακόμη και η ένταξη του παλιού αμαξοστασίου – δηλαδή του χώρου που είχε προοριστεί για την Ιπποδάμεια Αγορά – στο ευρύτερο project.
Σε άλλες αναφορές της περιόδου εμφανιζόταν ακόμη και σενάριο πολυτελούς ξενοδοχειακού συγκροτήματος για τμήμα της μεγάλης έκτασης της ΣΤΑΣΥ.
Άλλη μια φορά, τίποτα από αυτά δεν έφτασε μέχρι σήμερα στην κατασκευή.
Το 2019 φαίνεται πως κάτι άλλαξε
Το πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο παραμένει η περίοδος αμέσως μετά τις εκλογές του 2019.
Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε το 2022 στο ΕΒΕΠ για την επανεκκίνηση του έργου, οι συμμετέχοντες υποστήριξαν ότι η μέχρι τότε δρομολογημένη λύση της Ιπποδάμειας Αγοράς είχε ακυρωθεί μετά από εντολή του Υπουργείου Ανάπτυξης μετά την αλλαγή κυβέρνησης.
Πρόκειται για δημόσια αναφορά των συμμετεχόντων στη συγκεκριμένη συνάντηση και όχι για υπουργική απόφαση που έχουμε μέχρι σήμερα εντοπίσει δημοσιευμένη.
Από τότε αρχίζει άλλη μία προσπάθεια επαναφοράς της Ιπποδάμειας.
2025: «Τρεις δεκαετίες στα χαρτιά»
Τον Φεβρουάριο του 2025 ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς επανέφερε και πάλι δημόσια την πρόταση, περιγράφοντας την Ιπποδάμεια Αγορά ως έναν πολυχώρο που θα μπορούσε να συνδυάζει αγορά τροφίμων, άνθη, εστίαση, καφέ και δραστηριότητες για κατοίκους και επισκέπτες.
Ήταν πλέον ένα αίτημα ηλικίας άνω των τριών δεκαετιών.
Και φτάνουμε στον Σεπτέμβριο του 2026
Σήμερα, 24 Σεπτεμβρίου 2026, το θέμα επανήλθε για ακόμη μία φορά.
Στη συνάντηση του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς με τη Δημοτική Αρχή, στο πλαίσιο της συζήτησης για την αγορά και την αναπτυξιακή προοπτική της πόλης, ο Σύλλογος επανέφερε το αίτημα για τη δημιουργία της Ιπποδάμειας Κεντρικής Αγοράς Τροφίμων.
Και ίσως αυτή η μία λέξη – «επανέφερε» – περιγράφει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο την ιστορία του έργου.
Μελέτες έγιναν. Συμφωνίες ανακοινώθηκαν. Μακέτες παρουσιάστηκαν για άλλες χρήσεις. Φορείς συμφώνησαν. Υπουργεία ενεπλάκησαν. Το ακίνητο πέρασε από διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης.
Αυτό που δεν δημιουργήθηκε ποτέ ήταν η ίδια η Ιπποδάμεια Αγορά.
Και σε μια περιοχή που σήμερα βρίσκεται δίπλα στον ανακαινισμένο Πύργο του Πειραιά, στο Μετρό, στον Ηλεκτρικό, στον Προαστιακό, στο λιμάνι και σε μια ζώνη που αλλάζει ταχύτατα, το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν το συγκεκριμένο ακίνητο διαθέτει αναπτυξιακή αξία.
Αυτό είναι προφανές.
Το ερώτημα είναι τι τελικά θέλουμε να γίνει εκεί και – κυρίως – πότε θα γίνει.
Γιατί 36 χρόνια μετά τις πρώτες επίσημες κινήσεις για την Ιπποδάμεια, ο Πειραιάς ίσως δικαιούται πλέον κάτι περισσότερο από άλλη μία εξαγγελία.
