Το Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων βρίσκεται σήμερα στην πιο κρίσιμη φάση της υλοποίησής του: δεν λειτουργεί ακόμη ως μουσείο ανοιχτό στο κοινό, αλλά έχει περάσει από το στάδιο της εξαγγελίας στο στάδιο της εντατικής ολοκλήρωσης. Το έργο προχωρά στο ιστορικό κτήριο του ΣΙΛΟ, στο λιμάνι του Πειραιά, την πρώην σιταποθήκη της δεκαετίας του ’30, που μετατρέπεται σε νέο πολιτιστικό τοπόσημο για το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας.
Η επίσημη γραμμή του Υπουργείου Πολιτισμού παραμένει ότι το μουσείο θα παραδοθεί μέσα στο 2026. Το έργο αφορά όχι μόνο την αποκατάσταση και μετατροπή του βιομηχανικού κελύφους του ΣΙΛΟ, αλλά και την οργανική σύνδεσή του με νέο κτήριο στη νοτιοδυτική πλευρά, ώστε να δημιουργηθούν οι χώροι ενός σύγχρονου μουσείου.
Το μουσείο σχεδιάζεται να φιλοξενήσει πάνω από 2.500 εκθέματα, τεχνολογικές εφαρμογές, εργαστήρια συντήρησης και αποθηκευτικούς χώρους, ενώ θα αναδειχθεί και ο παλιός ταινιόδρομος φόρτωσης των πλοίων. Πρόκειται για έργο χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης, με προϋπολογισμό που έχει αναφερθεί στα 93 εκατ. ευρώ από το ΥΠΠΟ, ενώ έχει χαρακτηριστεί το μεγαλύτερο πολιτιστικό έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Το χρονοδιάγραμμα, όμως, είναι πιεστικό. Κατά την επίσκεψή του στο εργοτάξιο, τον Φεβρουάριο του 2025, ο πρωθυπουργός είχε μιλήσει για ενεργό εργοτάξιο που κινείται με μεγάλη ταχύτητα και είχε συνδέσει την ολοκλήρωση με τις αυστηρές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης, θέτοντας ως ορίζοντα τα μέσα του 2026. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είχε προσθέσει ότι το νέο μουσείο, περίπου 26.000 τ.μ., θα ανοίξει στο κοινό μέσα στο 2026, με στόχο εγκαίνια το καλοκαίρι.
Οι πρόσφατες διοικητικές πράξεις δείχνουν ότι, παράλληλα με το κτηριακό έργο, “τρέχει” και το μουσειολογικό κομμάτι. Στις 26 Μαρτίου 2026 αναρτήθηκε πράξη για επιτροπές που αφορούν τον διαγωνισμό προμήθειας και εγκατάστασης εκθεσιακού εξοπλισμού, ενώ την ίδια ημέρα υπήρξε πράξη για διαδικασία ανάθεσης δύο καλλιτεχνικών έργων, μιας Τριήρους και ενός Δρόμωνος, στο πλαίσιο κατασκευής αντιγράφων πλοίων.
Ακόμη πιο πρόσφατα, στις 3 Απριλίου 2026, η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων δημοσίευσε πρόσκληση για υπηρεσίες ψηφιοποίησης αρχειακού οπτικοακουστικού υλικού, στο πλαίσιο της οργάνωσης της μόνιμης έκθεσης. Αυτό δείχνει ότι το μουσείο βρίσκεται όχι απλώς σε οικοδομική ολοκλήρωση, αλλά και στη φάση συγκρότησης του περιεχομένου του: εκθέματα, ψηφιακό υλικό, μουσειογραφία, εξοπλισμός και αφήγηση.
Το αφήγημα του μουσείου θα ξεκινά από τη σχέση των Ελλήνων με τη θάλασσα σε βάθος άνω των 3.000 ετών και θα φτάνει έως τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται και σύγχρονα θέματα, όπως η κλιματική αλλαγή και η επίδρασή της στη θάλασσα. Προβλέπονται επίσης υδάτινο στοιχείο, αμφιθέατρο και διατήρηση χαρακτηριστικών στοιχείων του ΣΙΛΟ, όπως το ρολόι του 1936.
Ωστόσο, η τελική ευθεία συνοδεύεται από πίεση. Πρόσφατο δημοσίευμα του Documento, στις 23 Απριλίου 2026, περιέγραψε εικόνα έντονων ρυθμών εργασίας από ιδιωτικά συνεργεία και περιορισμένο προσωπικό της αρμόδιας εφορείας, ακριβώς επειδή το έργο βρίσκεται αντιμέτωπο με τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα
