Ο Πειραιάς έχει αποτελέσει εδώ και δεκαετίες ένα τεράστιο φυσικό κινηματογραφικό σκηνικό. Το λιμάνι, η Τρούμπα, το Πασαλιμάνι, το Μικρολίμανο, η Καστέλλα, τα Βοτσαλάκια και οι βιομηχανικές περιοχές στα δυτικά της πόλης έχουν περάσει μέσα από τον φακό δεκάδων ελληνικών αλλά και ξένων παραγωγών.
Στα τέσσερα προηγούμενα αφιερώματά μας παρουσιάσαμε δεκάδες ταινίες που περιέχουν σκηνές από τον Πειραιά. Η έρευνα όμως συνεχίζεται και αποδεικνύεται ότι ο κατάλογος είναι πολύ μεγαλύτερος.
Στο πέμπτο μέρος ταξιδεύουμε από τη δεκαετία του 1950 μέχρι και τις σύγχρονες διεθνείς παραγωγές, ανακαλύπτοντας ακόμη 15 ταινίες στις οποίες ο Πειραιάς πέρασε από τη μεγάλη οθόνη.
1. ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙ – BOY ON A DOLPHIN – 1957
Μία από τις σημαντικότερες ξένες παραγωγές που γυρίστηκαν στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1950 και η πρώτη ταινία στην οποία η Σοφία Λόρεν είχε πρωταγωνιστικό ρόλο σε αμερικανική παραγωγή.
Τα γυρίσματα της ταινίας έφεραν τη διάσημη Ιταλίδα ηθοποιό και στον Πειραιά, προκαλώντας μάλιστα μεγάλη αναστάτωση από τον κόσμο που συγκεντρωνόταν για να τη δει.
Στην ταινία διακρίνεται το εμπορικό λιμάνι, το Πασαλιμάνι στο ύψος του σημερινού Νοσοκομείου Μεταξά και η λεωφόρος 2ας Μεραρχίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η σκηνή στην οποία η Σοφία Λόρεν τραγουδά μαζί με τον Τώνη Μαρούδα το «Τι είναι αυτό που το λένε αγάπη». Τα συγκεκριμένα πλάνα γυρίστηκαν στην περίφημη ταβέρνα «Σπηλιά του Σπύρου» στα Βοτσαλάκια.
2. THE ANGRY HILLS – 1959
Μια ακόμη μεγάλη ξένη παραγωγή επέλεξε τον Πειραιά στα τέλη της δεκαετίας του ’50.
Το «The Angry Hills», με πρωταγωνιστή τον Robert Mitchum, αφηγείται την ιστορία ενός Αμερικανού πολεμικού ανταποκριτή στην Ελλάδα την περίοδο της γερμανικής εισβολής.
Μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε στην Καστέλλα και στο τότε Τουρκολίμανο, το σημερινό Μικρολίμανο, προσφέροντας εξαιρετικά πλάνα μιας περιοχής εντελώς διαφορετικής από τη σημερινή.
Η κάμερα ακολούθησε επίσης την Ακτή Μουτσοπούλου μέχρι το Πασαλιμάνι και το παλιό Ρολόι.
3. ΑΛΕΞΗΣ ΖΟΡΜΠΑΣ – ZORBA THE GREEK – 1964
Μπορεί ο «Αλέξης Ζορμπάς» να έχει συνδεθεί κυρίως με την Κρήτη, όμως μία από τις χαρακτηριστικές σκηνές της διεθνώς γνωστής ταινίας του Μιχάλη Κακογιάννη γυρίστηκε στον Πειραιά.
Πρόκειται για τη συνάντηση των δύο βασικών πρωταγωνιστών, του Anthony Quinn και του Alan Bates.
Έτσι, έστω και για λίγα λεπτά, ο Πειραιάς αποτελεί κομμάτι μιας από τις πιο αναγνωρίσιμες ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές όλων των εποχών.
4. ΔΥΣΚΟΛΟΙ ΔΡΟΜΟΙ – 1965
Η ταινία του Νέστορα Μάτσα μας μεταφέρει στη βιομηχανική ζώνη του Πειραιά και ειδικότερα στην ευρύτερη περιοχή του Περάματος στα μέσα της δεκαετίας του 1960.
Πρωταγωνιστούν μεταξύ άλλων οι Λευτέρης Βουρνάς, Κατερίνα Βασιλάκου, Ζωή Φυτούση, Λαυρέντης Διανέλλος, Βασίλης Αυλωνίτης και Άγγελος Αντωνόπουλος.
Η ταινία παρουσιάζει έναν διαφορετικό Πειραιά από εκείνον του Πασαλιμανιού και της Καστέλλας: τον βιομηχανικό και εργατικό Πειραιά, με εξωτερικά γυρίσματα στην περιοχή.
5. ΤΡΟΥΜΠΑ ’67 – 1967
Η ίδια η ονομασία της ταινίας προδίδει τον κόσμο στον οποίο μας μεταφέρει.
Η «Τρούμπα ’67» του Γρηγόρη Γρηγορίου, με τους Γιώργο Φούντα, Καίτη Θεοχάρη και Μπέττυ Αρβανίτη, αφηγείται μια ιστορία έρωτα, παρανομίας και νυχτερινής ζωής στην πιο θρυλική γειτονιά του μεταπολεμικού Πειραιά.
Σε αντίθεση με άλλες ταινίες με θεματολογία την Τρούμπα που χρησιμοποίησαν σε μεγάλο βαθμό σκηνικά στούντιο, για την «Τρούμπα ’67» καταγράφονται και πραγματικά εξωτερικά γυρίσματα στον Πειραιά.
6. Ο ΜΕΘΥΣΤΑΚΑΣ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ – 1967
Ένα ακόμη πειραιώτικο δράμα της δεκαετίας του 1960 που δεν είχαμε συμπεριλάβει στα προηγούμενα αφιερώματα.
Ο καπετάν Σάββας, ένας παλιός πλοίαρχος που έχει καταστραφεί μετά το ναυάγιο του πλοίου του, ζει πλέον φτωχικά στον Πειραιά και περνά τις ημέρες του πίνοντας.
Στην ταινία πρωταγωνιστούν ο Παντελής Ζερβός, ο Χρήστος Νέγκας και η Καίτη Παπανίκα, ενώ έχουν καταγραφεί εξωτερικά γυρίσματα στο λιμάνι του Πειραιά.
7. MARTHA – 1967
Μία πραγματική κινηματογραφική έκπληξη.
Η «Martha» είναι μία δανέζικη κωμωδία του Erik Balling με κεντρικό «πρωταγωνιστή» το παλιό ατμόπλοιο Martha και το ιδιόρρυθμο πλήρωμά του.
Η παραγωγή ταξίδεψε από τη Δανία στην Ελλάδα και μεταξύ των επίσημα καταγεγραμμένων τόπων γυρισμάτων βρίσκονται η Κοπεγχάγη και ο Πειραιάς.
Έτσι, ο Πειραιάς του 1967 σώζεται κινηματογραφικά ακόμη και μέσα σε μία από τις πλέον αγαπητές κλασικές κωμωδίες του δανέζικου κινηματογράφου.
8. ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟ ΣΑΡΩΝΙΚΟ – ASSIGNMENT SKYBOLT – 1968
Μια ελληνική κατασκοπευτική περιπέτεια με έντονο άρωμα James Bond.
Ο Νίκος Κούρκουλος υποδύεται έναν πράκτορα που προσπαθεί να αποτρέψει ένα σχέδιο με μία κλεμμένη βόμβα υδρογόνου, η οποία απειλεί τον 6ο Στόλο.
Στην ταινία συμμετέχουν ακόμη η Έλενα Ναθαναήλ, η Βέρα Κρούσκα και ο Ανέστης Βλάχος.
Το λιμάνι του Πειραιά χρησιμοποιήθηκε για χαρακτηριστικά εισαγωγικά πλάνα της ταινίας.
9. TEMPEST – 1982
Το 1981 ο Πειραιάς φιλοξένησε ακόμη μία μεγάλη αμερικανική παραγωγή.
Πρόκειται για το «Tempest» του Paul Mazursky, μία σύγχρονη κινηματογραφική προσέγγιση της «Τρικυμίας» του William Shakespeare.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες παραγωγής, στις 14 Αυγούστου 1981 το συνεργείο μετακινήθηκε στην Ελλάδα και για περίπου μία εβδομάδα πραγματοποίησε γυρίσματα στο λιμάνι του Πειραιά και στην Αθήνα, πριν συνεχίσει στην Πελοπόννησο.
Στην ταινία πρωταγωνιστούν μεταξύ άλλων οι John Cassavetes, Gena Rowlands, Susan Sarandon και Raúl Juliá.
10. VOYAGER – HOMO FABER – 1991
Μία ακόμη διεθνής παραγωγή που πέρασε από το μεγάλο λιμάνι.
Το «Voyager» του Γερμανού σκηνοθέτη Volker Schlöndorff είναι βασισμένο στο μυθιστόρημα «Homo Faber» του Max Frisch και πρωταγωνιστούν οι Sam Shepard, Julie Delpy και Barbara Sukowa.
Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε πολλές χώρες, μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα, ενώ καταγράφονται συγκεκριμένα εξωτερικά πλάνα στο λιμάνι του Πειραιά.
11. 4 ΜΑΥΡΑ ΚΟΥΣΤΟΥΜΙΑ – 2010
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί σε μία ιδιαίτερη μαύρη κωμωδία μαζί με τους Γιάννη Ζουγανέλη, Τάκη Σπυριδάκη και Άλκη Παναγιωτίδη.
Τέσσερις χρεοκοπημένοι νεκροθάφτες αναλαμβάνουν να μεταφέρουν με τα πόδια το φέρετρο ενός πλούσιου νεκρού μέχρι ένα χωριό της Βοιωτίας.
Το κινηματογραφικό τους οδοιπορικό, όπως και τα ίδια τα γυρίσματα, ξεκινά από τον Πειραιά, συνεχίζει στην Αθήνα, στην Εθνική Οδό και καταλήγει στον Θηβαϊκό κάμπο και στα Λεύκτρα.
12. XENIA – 2014
Στην πολυβραβευμένη ταινία του Πάνου Χ. Κουτρά, δύο αδέλφια, ο 16χρονος Ντάνι και ο 18χρονος Οδυσσέας, ταξιδεύουν σε ολόκληρη την Ελλάδα αναζητώντας τον πατέρα τους μετά τον θάνατο της μητέρας τους.
Το ταξίδι περνά και από τον Πειραιά.
Συγκεκριμένα, στο λιμάνι έχει γυριστεί η σκηνή κατά την οποία αποβιβάζεται ο Ντάνι.
13. ΕΥΤΥΧΙΑ – 2019
Η μεγάλη κινηματογραφική βιογραφία της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, σε σκηνοθεσία Άγγελου Φραντζή, αποτελεί μία ακόμη σύγχρονη ελληνική παραγωγή που χρησιμοποίησε τον Πειραιά ως τόπο γυρισμάτων.
Την Ευτυχία υποδύονται σε διαφορετικές ηλικίες η Κάτια Γκουλιώνη και η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη.
Στις καταγεγραμμένες τοποθεσίες γυρισμάτων της ταινίας περιλαμβάνονται η Αθήνα και ο Πειραιάς.
14. CRIMES OF THE FUTURE – 2022
Ο Πειραιάς έφτασε μέχρι τον σκοτεινό, φουτουριστικό κόσμο του David Cronenberg.
Το «Crimes of the Future», με τους Viggo Mortensen, Léa Seydoux και Kristen Stewart, γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα, με locations στην Αθήνα, την Ελευσίνα, τον Πειραιά και τη Φθιώτιδα.
Ένα από τα σημεία του Πειραιά που μπορούμε μάλιστα να προσδιορίσουμε με ακρίβεια είναι το Hotel Sparti στην οδό Καποδιστρίου 18, του οποίου χρησιμοποιήθηκαν οι εξωτερικοί χώροι.
Έτσι ένα καθημερινό κτίριο του κέντρου του Πειραιά μετατράπηκε μέσω του κινηματογραφικού φακού σε τμήμα ενός δυστοπικού μέλλοντος.
15. THE GREEK JOB – 2023
Και η Καστέλλα συνεχίζει μέχρι σήμερα να προσελκύει κινηματογραφικές παραγωγές.
Στην ταινία δράσης «The Greek Job» του Anthem Moss συμμετέχουν μεταξύ άλλων οι Costas Mandylor, Eric Roberts και Μαρία Κορινθίου.
Γυρίσματα της παραγωγής πραγματοποιήθηκαν στην Καστέλλα, ενώ χρησιμοποιήθηκαν ακόμη locations στη λίμνη Δόξα, στο Άγιον Όρος και στην Οδησσό.
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά τις ταινίες που αποτύπωσαν την Καστέλλα με χωματόδρομους και ελάχιστη δόμηση, η ίδια περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί φυσικό κινηματογραφικό σκηνικό.
Ο κατάλογος, φυσικά, δεν τελειώνει εδώ.
Όσο αναζητούμε παλιές ελληνικές και ξένες παραγωγές, τόσο εμφανίζονται νέες εικόνες της πόλης: το λιμάνι γεμάτο υπερωκεάνια και φορτηγά πλοία, το Μικρολίμανο πριν από τις μεγάλες αλλαγές, το Πασαλιμάνι με το παλιό Ρολόι, η Καστέλλα σχεδόν άχτιστη, η Τρούμπα στην ακμή της, αλλά και ο σύγχρονος Πειραιάς μέσα από τον φακό διεθνών παραγωγών.
Και κάπως έτσι ο Πειραιάς αποδεικνύεται όχι απλώς τόπος γυρισμάτων, αλλά ένα τεράστιο κινηματογραφικό αρχείο της ίδιας της ιστορίας του.
