Σήμερα ο Δήμος Πειραιά συμπληρώνει 190 χρόνια από την ίδρυσή του, μια επέτειο που συνδέεται άμεσα με τη γέννηση και την εξέλιξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Ο Δήμος Πειραιά ιδρύθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1835, μόλις λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωση και την ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας. Τα αρχικά διοικητικά του όρια καθορίστηκαν εκείνη την περίοδο και παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα για περίπου έναν αιώνα, δίνοντας από νωρίς σαφή μορφή στη νέα πόλη.
Στα πρώτα του βήματα, ο Πειραιάς ήταν ένας μικρός, σχεδόν ακατοίκητος όρμος. Η ίδρυση του Δήμου αποτέλεσε το θεμέλιο για τη διοικητική και πολεοδομική οργάνωση ενός λιμανιού που έμελλε να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο της χώρας. Πρώτος Δήμαρχος εξελέγη ο Κυριάκος Σερφιώτης, Υδραίος στην καταγωγή, ο οποίος ανέλαβε να οδηγήσει τα πρώτα βήματα της νέας δημοτικής αρχής σε μια εποχή διαμόρφωσης θεσμών και υποδομών.
Το πρώτο Δημαρχείο στεγάστηκε αρχικά σε ιδιωτικές κατοικίες, αντανακλώντας τον μεταβατικό χαρακτήρα της πόλης. Μόνο το 1858 θεμελιώθηκε το πρώτο μόνιμο Δημαρχείο στη συμβολή των οδών Λυκούργου και Δημοσθένους, γεγονός που σηματοδότησε την εδραίωση του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης και την ωρίμανση του Πειραιά ως οργανωμένου αστικού κέντρου.
Κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα, το λιμάνι, η σιδηροδρομική σύνδεση με την Αθήνα, το εμπόριο και η ναυτιλία λειτούργησαν ως βασικοί μοχλοί ανάπτυξης. Ο 20ός αιώνας έφερε προσφυγικές ροές, βιομηχανική άνθηση αλλά και μεγάλες δοκιμασίες – πολέμους, βομβαρδισμούς και κοινωνικές αναταράξεις – που διαμόρφωσαν τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της πόλης.
Δεν είναι τυχαίο ότι και σε προηγούμενες επετείους, όπως στα 185 χρόνια από την ίδρυση του Δήμου, είχε αναδειχθεί η ιστορική συνέχεια και ο ρόλος του Δήμου ως σταθερού πυλώνα συνοχής και εξέλιξης. Σήμερα, στα 190 του χρόνια, ο Πειραιάς βρίσκεται ξανά σε φάση μετάβασης, αναζητώντας την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής.
Τα 190 χρόνια του Δήμου Πειραιά δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο Πειραιάς είναι πόλη με μνήμη, ταυτότητα και διαρκή κίνηση – μια πόλη που συνεχίζει να γράφει τη δική της ιστορία, δίπλα στη θάλασσα.
